Mediadores e clubs de lectura

Son docentes, traballan en centros de ensino secundario dispersos por Galicia adiante, moitos deles integran ou coordinan os equipos de biblioteca escolar dos seus centros, reúnense periódicamente cun grupo de alumnos e alumnas, ás veces con outros profesores, pais e nais, persoal non docente... para falar de libros e de experiencia lectora en clubs de lectura de carácter voluntario para os participantes. Son mediadores de lectura, educadores, cidadáns preocupados pola construción dunha sociedade lectora... e predican co exemplo e co traballo cotián... Reuníronse o pasado 25 de xuño en Santiago de Compostela, convocados pola Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa (Asesoría de bibliotecas escolares), nunha Xornada de Clubs de Lectura.

Xornada dos Clubs de lectura en Santiago

Hoxe, 25 de xuño, estase a celebrar na EGAP (Escola Galega de Administración Pública), de Santiago de Compostela, unha Xornada de Clubs de lectura, que reúne aos coordinadores e coordinadoras dos clubs de lectura presentes en 104 centros de ensino secundario de toda Galicia.

Esta actividade, organizada pola Dirección Xeral de Ordenación e Innovación Educativa (Asesoría de Bibliotecas Escolares), pretende ser un punto de encontro para o intercambio de experiencias e iniciativas, un espazo para a reflexión conxunta sobre as potencialidades desta fórmula de fomento da lectura entre os adolescentes e as comunidades educativas dos institutos de ensino secundario. É tamén un tempo para celebrar o éxito dunha convocatoria que soubo recoller as inquedanzas dun bo número de docentes implicados e apoiar as súas iniciativas.

O programa conta coa presenza de dúas persoas de referencia no panorama español: Blanca Calvo, directora da Biblioteca Pública do Estado de Guadalajara, unha das fundadoras do Seminario de Literatura Infantil e Xuvenil desa cidade, impulsora do Maratón de los cuentos, unha das citas ineludibles do ámbito do fomento da lectura no Estado; Pep Bruno, escritor, narrador e impulsor de clubs de lectura e de escritura con mozos e mozas, tamén estára presente nas sesións da tarde. Complétase a xornada con dúas mesas de experiencias: pola mañá de clubs de lectura nos que só participa alumnado e profesorado implicado, e pola tarde, de clubs de lectura abertos ao resto da comunidade escolar, pais, profesorado, ex-alumnos e persoal non docente.

Será unha xornada dedicada aos libros e a lectura. Se contamos con que cada profesor implicado pode representar, como mínimo, a unha media de 15 alumnos/as, as 120 persoas implicadas representan unha incipiente (o no tanto) "masa crítica" do que é hoxe a lectura por propia vontade en Galicia, a que paga a pena porque é libre, a que crea sociedade lectora, a que merca libros nas librerías das súas respectivas localidades e demanda e xestiona bibliotecas escolares activas que mercan libros, tamén, nas mesmas librerías para manter actualizadas as súas coleccións....

A lúa anda por Malpica....

As nenas de nenos de 1º curso de Primaria do CEIP Milladoiro, de Malpica (A Coruña) len contos a eito..... e debuxan a lúa que dá xenio vela..... Velaquí o vídeo que fixeron cos seus debuxos e as súas voces sobre o texto ¿A que sabe a lúa?, de Michael Grejniec, texto publicado en galego por Kalandraka.

Máis información sobre estas e outras actividades arredor da lectura que se levan a cabo neste centro, pódese ver no blogue da biblioteca escolar: Biblioteca.Milladoiro.Malpica

Umberto Eco dixit....

El País Semanal do 30 de marzo de 2008 publicaba unha extensa entrevista de Juan Cruz co escritor, filósofo e pensador Umberto Eco. Sempre interesado polo fenómeno dos medios de comunicación, alerta unha vez máis sobre os perigos do exceso de "información":

"La fé ciega en Internet cre monstruos, por otra parte (P)

(R)Sí, parece que todo es cierto, que tienes toda la información, pero no sabes cuál es buena y cuál equivocada. Esta velocidad provocará la pérdida de memoria. Y esto ocurre en las jóvenes generaciones, que ya no recuerdan ni quién era Franco ni quién era Mussolini, ¡o incluso Felip González! La abundancia de informaciónn sobre el presente no te permite reflexionar sobre el pasado. Cuando yo era chico podían llegar a la librería tres libros por mes, hoy llegan mil. Y ya no sabes qué libro importante fue publicado hace seis meses. Eso también es una pérdida de la memoria. La abundancia de información sobre el presente es una pérdida y no una ganancia. (...)

Tanta información hace que los periódicos parezcan irrelevantes(P)

(R)Es uno de nuestro problemas contemporáneos. La abundancia de información irrelevante y la dificultad de seleccionarla, y la pérdida de memoria del pasado, no digo ya la histórica. La memoria es nuestra identidad, nuestra alma. Si tú pierdes hoy la memoria, ya no hay alma, eres una bestia. Si sufres un golpe en la cabeza y pierdes la memoria, te conviertes en un vegetal. Si la memoria es el alma, disminuir mucho la memoria es disminuir el alma."

Pódese dicir máis alto pero non máis claro: os educadores (aínda que non sós) temos un obxectivo educativo prioritario: aprenderlle ao noso alumnado a seleccionar a información, a identificar o que é relevante do que non o é, a recoñecer a credibilidade dunha fonte informativa...

Incidindo nestas cuestións, o director do sitio web de información, soitu.es, nunha entrevista dixital que se pode ver na revista cultural dosdoce.com, afirma:

“Nosotros trabajamos con gente muy joven, y algo que tiene que tener siempre en cuenta es que no hay ninguna fuente inocente. Las fuentes son útiles, pero hay que saber por qué y para qué te cuentan las cosas. Intentan seducirte”

Día do Libro falando de libros e de lectura

Falamos de libros co presidente. Día Internacional do Libro. Mupega

O Día Internacional do Libro serviu de escusa en moitos centros educativos galegos para reforzar o gusto pola lectura. Múltiples actividades, cada vez máis participativas, xuntaron vontades, esforzos e experiencia lectora (e boa cultura pedagóxica, tamén), e plasmáronse en recitais, encontros, xogos de animación á lectura, conversas, intercambio de libros... Pódense ver algunhas destas actividades asomándose ás bibliotecas escolares a través dos seus blogues, presentes na páxina da Asesoría de Bibliotecas Escolares.

Un acto moi especial foi o que se levou a cabo no Museo Pedagóxico de Galicia, coa presencia da conselleira de Educación e do presidente do goberno galego. Baixo o lema, Falamos de libros co presidente, xuntáronse rapaces do CEP Marcos da Portela (Pontevedra), CEIP de Pazos (Ferrol), CEIP de Présaras (Vilasantar), CEIP de Sigüeiro (Oroso), CEIP Humberto Juanes (Nigrán), CEIP Pepe de Xan Baña (Sta. Comba), así como algúns membros do club de lectura Balbordo, do IES Río Cabe (Monforte). A través de videoconferencia, desde os seus centros, participaron tamén nenas e nenos do CEIP A Ponte (Lugo) e CEIP Amaro Refojo (Verin).

Falouse de libros e de lectura: dos libros preferidos, dos que están a ler, do moito que lles gusta ler, dos personaxes dos libros, da Hora de ler, das mochilas viaxeiras, dos clubs de lectura... Estas nenas, estos nenos, eran unha pequena representación dos moitos alumnos e alumnas galegos que, día a día, medran como lectores a través de todas e cada unha das pequenas actividades que se botan a andar nas aulas e nas bibliotecas escolares. Pódese apreciar neste pequeno vídeo da Axencia Galega de Noticias o ambiente que alí se viviu: simplemente, no Día do Libro, falamos de libros. Tamén nesta noticia da tvg

Contan moito neste conto...

As familias contan, e moito, no labor de formación dos novos lectores. Entre os materiais do programa de fomento da lectura en centros escolares, HORA DE LER, distribuídos pola Consellería de Educación, pódense atopar uns caderniños deseñados específicamente para traballar xunto coas familias na creación e consolidación de hábitos de lectura desde as primeiras idades. Tódalas carpetas destinadas ás nenas e nenos de educación infantil, baixo o lema ¡CONTAMOS MOITO! incluían, ademais dos materiais para os pequenos lectores, 7 folletos sobre a lectura e unha proposta destinada ao profesorado para a súa utilización.

1. ¿Quen le?
2. ¿Cando ler?
3. ¿Que ler?
4. ¿A quen ler?
5. ¿Como ler?
6. ¿Onde ler?
7. ¿Por que ler?

Pola Paz (1)

Os blogues das bibliotecas escolares galegas, unha vez máis, unímonos na loita do dereito primordial de todo ser humano: a convivencia pacífica. Porque sabemos que a base de toda coexistencia é o entendemento, o diálogo, o feito de saber abrir os nosos ollos e os nosos oídos para escoitar e entender, desexamos elevar as nosas voces como unha soa, un só berro unido por unha soa palabra, a palabra máis fermosa que debe reinar as nosas existencias: PAZ.
E para reclamala, para pedir aos gobernos que senten a dialogar, para pedir a todo home e muller que habite sobre a face da terra que sexa quen de trocar puños e fusís por verbas e entendemento, por conmiseración e diálogo, por amizade e respecto, é polo que estamos aquí.
Dende hoxe até o día 30, lembrarémosvos que podemos vivir en paz, que só hai que crer nela, confiar nela, traballar por ela. O noso labor primordial é e será sempre ensinar respecto, democracia e educación. O noso labor é axudar unha mellor sociedade do futuro.

Xuntos pola Paz

Post froito do traballo colaborativo de profesorado integrado na rede de Bibliotecas Escolares de Galicia.

25 de novembro: non á violencia de xénero!

Sabemos a historia deste día, sabemos que a muller é máis vulnerábel nas guerras, nos odios, nos enfrontamentos, na violencia.
Sabemos tamén, como educadores que somos, de que o uso gratuíto da violencia como xeito de reafirmación persoal sobre outro é a manifestación máis lamentábel da ignorancia. Só aquel inseguro e con necesidade de amosar a súa posición agride sen motivo.
De aí a importancia da educación, de formar aos mozos e ás mozas, ao noso alumnado por tanto, para combater de raíz as claves da existencia da violencia. Só dende a formación, dende a educación, seremos quen de combater contra ela.
25 de novembro.
Dicimos NON á violencia contra a muller. Dicimos NON a calquera tipo de violencia.
En todos os países medran as denuncias de vítimas de violencia de xénero, nalgúns casos un 400% máis que hai dez anos. Mentres a policía detén maltratadores e os xuíces ditan ordes de afastamento, a mutilación xenital, un tipo de violencia contra a muller, xera novos hábitos nos hospitais.
Algúns grupos de mulleres son particularmente vulnerables á violencia: as mulleres pertencentes a minorías, as mulleres indíxenas, as refuxiadas, as inmigrantes, as mulleres que habitan en comunidades rurais ou remotas, as mulleres indixentes, as mulleres recluídas en institucións ou detidas, as nenas, as mulleres con discapacidades, as anciás e as mulleres en situacións de conflito armado.
25 de novembro
Porque todo tipo de discriminación é violencia, non o esquezamos. O maltrato pode ser psíquico, físico, pero é maltrato. As vexacións, os acosos, as desigualdades, son maltrato. E porque pretendemos e queremos un mundo de iguais, estamos hoxe aquí, unha soa voz, un único berro en contra da Violencia contra as mulleres.

AS BIBLIOTECAS ESCOLARES,
OS CENTROS DE ENSINO,
@S DOCENTES...
DICIMOS
NON Á VIOLENCIA!!!!
(Texto colectivo)

Outras formas de ler

Porque diso se trata... de non seguir o camiño trillado que xa sabemos a onde nos leva (a crear resistencias nos rapaces con respecto á lectura, a que abandonen o hábito cando xa parecía que o tiñan ben pillado, a perdelos como lectores...). Ler para coñecer. Ler para poder recomendar. Perder o medo a xogar, a inventar, a crear... propoñer outros autores, outros xéneros, outros temas... axudar a entrar nos clásicos doutra forma (e non a pelo), modificar prácticas tediosas, falar de libros, falarlles dos nosos libros, crear clubs de lectura, escoitar as súas preferencias... escoitalos... abrir fronteiras e deixar que entre o aire e a vida nas aulas, nas clases de literatura... que entre a literatura... facerlle caso a Steiner cando nos di:

O que necesitamos son lugares; por exemplo, unha mesa e unhas cadeiras arredor onde poidamos volver a aprender a ler, a ler xuntos.
George Steiner

"A galega" faise eco dos blogs das bibliotecas escolares

O programa Libro Aberto, da televisión galega, na súa emisión do 29 de outubro presentou unha breve reportaxe sobre o fenómeno dos blogs nas bibliotecas escolares de Galicia. O programa entrevista a Antonio Alonso, unha das persoas que iniciou esta andaina dende A Nosa biblioteca, o blog da biblioteca do IES As Mariñas de Betanzos.

Plan de Lectura de Galicia

A conselleira de Cultura presentou no Parlamento o pasado 10 de outubro o Plan de Lectura de Galicia, unha das primeiras consecuencias da Lei do Libro e da Lectura aprobada en xaneiro de 2007. Recentemente publicouse a composición do Consello Asesor do Libro, órgano contemplado tamén nesta lei.
Varios das liñas de actuación previstas no Plan de Lectura de Galicia atinxen dalgunha maneira ás bibliotecas escolares e aos mediadores entre nen@s e libros en contexto escolar, pero ademais o obxectivo 3 , titulado Impulso da lectura no ensino, prevé un reforzo das actuacións que a Consellería de Educación xa ven levando a cabo neste ámbito:

• Dotación de recursos ás bibliotecas dos centros educativos, consonte ás súas necesidades e características.
• Motivación, implicación, formación e dotación de medios axeitados para ao profesorado, como artífice fundamental da aprendizaxe e promoción da lectura.
• Apoio á incorporación da alfabetización informacional, entendida como desenvolvemento das habilidades de uso e tratamento crítico da información, dende os primeiros anos da escolaridade.
• Fomento daquelas prácticas que favorezan unha maior competencia lectora e literaria e un mellor desenvolvemento do hábito lector.
  
  

Proxecto Lector

O novo curso trae novidades normativas en materia de lectura e escritura para o ensino primario e secundario de Galicia. Na páxina da Asesoría de bibliotecas escolares poden atoparse algúns recursos para iniciar a elaboración do Proxecto Lector de centro, a selección de títulos para introducir lecturas informativas e literarias nas diversas materiais, etc.

Ler cine

Auténtica exquisitez esta entrevista ao director José Luis Guerín, que atopamos en Celda TV, un canal de televisión cultural que coñecemos grazas a Tíscar e que garda outras agradables sorpresas... un recurso máis para o tratamento da lectura no contexto educativo (de todo tipo de textos, en todo tipo de soportes, con todo tipo de finalidades) e, concretamente este vídeo, unha chiscadela para a educación do gusto polo cine, pero tamén pola palabra intelixente e a reflexión.

José Luis Guerin: Un cine de observación

Ler imaxes

Cando falamos de lectura na sociedade actual estamos falando de lectura de todo tipo de textos, en todo tipo de soportes, con todo tipo de finalidades. Aprender a ler, a ler imaxes, é fundamental para se mover cunha bagaxe mínima polo mundo da información. Porque como moi ben di Daniel Cassany:
"Sempre é imprescindible ler con perspectiva crítica. O que fai Internet é incrementar esa necesidade, ao multiplicar o número e a diversidade de discursos aos que potencialmente podemos acceder."

Benvidos documentos coma este para o noso labor de mediadores:

A túa sinatura vale máis do que pensas
Anuncio de Amnistía Internacional que logró un León de Oro en el Festival de Cannes 2007.

Xogar e medrar

Mentres os nenos e nenas xogan á oca, están a interiorizar unha serie de aprendizaxes necesarias para a vida: avanzar e retroceder cando se pode ou cando é necesario, atopar atrancos no camiño, superar dificultades, asumir os golpes da sorte, saber agardar, volver empezar, descubrir que o importante non é gañar, senón seguir o propio camiño e avanzar na busca do coñecemento. O xogo, cargado de simbolismos, oculta segundo moitas interpretacións, unha viaxe iniciática na procura da sabedoría, representada pola auga que aparece sempre na derradeira casa. O taboleiro da oca inclúe tamén o labirinto, símbolo universal relacionado coa vida do ser humano, presente en moitas culturas.
Hai unha clara similitude entre a viaxe a través do xogo e as viaxes que viven os protagonistas dos contos tradicionais. Hai atrancos, idas e voltas, axudas e desventuras, e unha meta, a meirande parte das veces, con final feliz.

Colectivo Acatrotintas

Campaña de lectura HORA DE LER

En abril de 2006, a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria iniciaba a difusión dunha campaña de fomento da lectura en centros escolares, baixo o lema HORA DE LER.

HORA DE LER ten como obxectivo fundamental facer visible as bibliotecas no espazo educativo e poñer en valor o libro e a lectura entre os máis novos.

Na primeira fase da campaña remitíronse aos centros carteis motivadores e distribuíronse entre os nenos e nenas de educación infantil, primaria e 1º ciclo de secundaria, marcapáxinas e adhesivos "ex libris" con motivos extraídos do cartel. O profesorado, pola súa parte, recibía a axenda do mediador, especialmente pensada para motivar a súa función como modelo de lectura entre o alumnado.

Para o deseño e elaboración dos materiais creouse un grupo de traballo, denominado Acatrotintas, formado por catro docentes con experiencia nos distintos niveis educativos aos que van destinados (Mayte Leis, Cristina Novoa, Magdalena de Rojas e Juana Vázquez); todas as imaxes son da autoría do ilustrador galego Óscar Villán.