Lectoras e lectores nos centros galegos

Que as rapazas e os rapaces galegos len, e len moito... sabémolo os docentes que traballamos con eles e para eles, pola súa formación lectora. As bibliotecas escolares galegas son fervedoiros de lectores ávidos... cando están vivas.... e hai moita vida polo país adiante. O diario La Voz de Galicia fíxose eco desta realidade na súa edición do pasado 29 de novembro:

Sobre o fomento da lectura nas bibliotecas escolares

Sobre os clubs de lectura

Sobre a Hora de ler

Sobre as mochilas viaxeiras

José María Merino, X Premio xornalístico de lectura da FGSR

Recentemente, a Fundación Germán Sánchez Ruipérez facía publico o ganador do X Premio xornalístico de lectura que correspondeu nesta ocasión ao escritor José Mará Merino, polo seu artigo "El territorio de lo que somos", publicado no diario ABC en decembro de 2008.

"Muchos creen, todavía en la falacia aristotélica, que sólo en la Historia está el archivo seguro de nuestras circunstancias, pero el más certero registro de lo que caracteriza a la especie humana, donde verdaderamente se encuentra la historia de nuestro corazón a lo largo de los milenios, es en la literatura, constituida desde la capacidad simbólica que nos identifica. Leer nos da acceso al gran espacio de la imaginación reveladora: el país de lo que somos, el territorio de lo que sentimos."

De lectura e de lectores

Entre os correos recibidos na Asesoría de bibliotecas escolares, logo das Xornadas de Bibliotecas Escolares de Galicia - 2009, comentamos a mensaxe enviada polo profesor Carlos J. González, que ensina Filosofía nun instituto da cidade de A Coruña, e que resulta de gran interese. Cando se quere, pódese, en temas de fomento da lectura e na formación dos lectores e lectoras. Velaquí as súas propias palabras:

En las Jornadas de Bibliotecas de este fin de semana escuché con interés a la profesora de Rábade su exposición sobre la hora de leer en secundaria. Soy profesor en el IES Salvador de Madariaga de Coruña y comentaba con mis colegas la dificultad casi insalvable de llevar esta práctica al bachillerato. Como en el coloquio no hubo tiempo os comento la iniciativa que sí estamos llevando a cabo en mi centro desde el pasado curso 2008-09 en la hora semanal de Atención Educativa a los alumnos que no escogen religión (es cierto que no son todos pero sí muchos). Personalmente me encargé de los cuatro grupos de 1º de bachiller y de uno de 2º de ESO. Dediqué la hora a la lectura por placer: Leían el libro que tenían en préstamo de la bilbioteca o bien un libro que traían de casa o les había aconsejado/prestado un amigo, etc. Sólo leían libros, no revistas, periódicos, etc. Leían ellos y leía yo (hay que predicar con el ejemplo; yo no puedo estar haciendo mis cosas, preparando mis clases, etc). Las dos primeras semanas intentó ser lectura silenciosa, pero no era posible pues al estar leyendo en silencio se oía al profesor del aula contiguo o el barullo del pasillo... por eso opté por poner distintas obras de música clásica, suave, tranquila, que invitara a un cierto recogimiento lector. He de decir que me costó un poco al principio (¿por qué hay que leer?, ¿porque tu lo dices?, ¿porque a ti te guste leer nos tiene que gustar a nosotros?, el año pasado nos dejaban bajar al patio a jugar al baloncesto, etc, etc). Pasado el primer "tirón" inicial la experiencia funcionó más que aceptablemente bien, era una hora de clase que hasta les gustaba pues era un relax antes de Física-Química, pongamos por caso. Pienso adoptar la idea de la compañera de Rábade del registro para poder testar lo que leen y el grado de aceptación de cada libro.

Leer.es

O pasado 12 de novembro, o Ministro de Educación deu a coñecer o centro virtual sobre a lectura, Leer.es, un espazo para o encontro de mediadores e lectores.

Posteriormente tivo lugar en Madrid, durante os días 13, 14 e 15 denovembro, o congreso Leer.es destinado a técnicos e responsables de programas de fomento de lectura, proxectos e plans lectores, programas de bibliotecas escolares, asesores e formadores no ámbito da lectura procedentes das distintas comunidades autónomas. Puideron seguirse directamente as sesións a través do blog do congreso, onde nos vindeiros días (segundo os organizadores) estarán accesibles as distintas conferencias e paneis específicos. Falouse de comprensión lectora, de adquisición da competencia lectora e escritora, de acceso á información, de plans de lectura institucionais, de formación do profesorado para unha mellor educación lectora das novas xeracións, da lectura dixital, da avaliación, das bibliotecas escolares, da lectura que favorece a aprendizaxe, das necesidades do profesorado que traballa nestes ámbitos, das novas necesidades na formación das persoas lectoras... Redactáronse unhas conclusións que estarán tamén dispoñibles neste novo espazo.

Clubs de lectura en marcha

Xa están os clubs de lectura dos centros de ensino en plena efervescencia... e como mostra, esta información no Segrel do Penedo, o blogue da biblioteca escolar do IES de Fene (Fene, A Coruña).

A formación de persoas lectoras esixe o compromiso dos adultos, pais, nais e profesorado que, en contextos distintos, exercen a súa función de mediadores. A onda de actividade lectora que se move por Galicia adiante a través dos clubs de lectura en centros de ensinanza primaria e secundaria, integrados nas bibliotecas escolares dos seus centros, é un sinal (para quen queira velo) de que algo se está a construír: unha rede de persoas que len e que disfrutan coa lectura, que comparten a súa experiencia e crean vínculos de afecto; unha rede de cidadanía, unha sociedade lectora.

Bibliotecas escolares, con humor, un ano despois....

Un ano despois, e cando xa imos celebrar a nova cita anual das bibliotecas escolares galegas, atopamos perdido no youtube un vídeo que algún dos asistentes aos II encontros de bibliotecas escolares de Galicia (outubro de 2008) subiu á Rede... sen que tivésemos noticia. Pero como as risas sempre se agradecen, velaí vai, quentando motores xa para as xornadas do venres....

Familias, lectura e bibliotecas

Nestes inicios de curso, bo é retomar os materiais que a Consellería de Educación editara no ano 2006, dirixidos ás familias do alumnado de infantil, coa finalidade de poñer en valor o seu papel no proceso de formación das persoas lectoras, desde os inicios. Estes caderniños poden ser empregados nas primeiras reunións coas familias, para iniciar conversa e reflexión sobre a necesidade de crear na casa un ambiente favorecedor dos hábitos de lectura.
Pódense ver e descargar aquí

Biblioteca escolar, espazo de lecturaS

Un ano máis, a Asesoría de bibliotecas escolares busca a compaña e a complicidade dos ilustradores galegos para poñer en valor a lectura. Nesta ocasión, e co gallo da celebración do Mes Internacional da Biblioteca Escolar, segundo a convocatoria da IASL (International Associatio of School Libraries), e o Día da Biblioteca (24 de outubro), estase a difundir o cartel realizado por Miguelanxo Prado.

Biblioteca escolar, espazo de lecturaS, con S maiúsculo, por ser lecturas plurais e diversificadas, en soporte papel ou electrónico, de texto ou de imaxe, de ficción ou de información, en soidade ou en compañía, en silencio ou en alta voz... con finalidades diversas, con obxectivos comúns ou individuais, por obriga (porque hai obrigas e obrigas!!) e por motivación propia, polo pracer de ler ou porque nos cómpre, lectura liviá ou profunda, lectura entre liñas..... porque a formación dos lectores competentes vaise construíndo día a día en espazos abertos (e pechados, pero só no físico), en entornos saudables e con adultos conscientes e entregados á súa función de educadores e de mediadores.

"ESTE ENSINO PROMETE UN EXCELENTE FUTURO"

No mes de abril, co gallo da semana cultural, a escritora Mª Xosé Queizán visitou a biblioteca escolar do IES de Ponteceso. Unha biblioteca que hai que ver e que conta -entre outras actividades- cun dinámico club de lectura. Algo debeu "notar" a coñecida autora e feminista, cando poucos días despois publicou o seguinte artigo no xornal A Nosa Terra.

"Os centros de ensino son lugares que poñen o saber ao servizo da sociedade. O pensamento, a arte e a ciencia son a mellor garantía para o progreso da humanidade. O ensino público é o nivelador social, o gran logro da democracia porque facilita os coñecementos para toda a poboación, á parte do sexo ou da clase social. A calidade do ensino público nun país asegura un futuro de benestar e unha cidadanía consciente, culta e feliz. Por iso quero mostrar a miña satisfacción ante a mellora dos centros de ensino en Galicia. Estou dando conferencias en diversos institutos que me deron optimismo. Encontrei centros ben dotados, limpos, con plantas, e falei para un alumnado de Bacharelato atento, correcto, cun comportamento cívico que bota abaixo esa idea dunha mocidade actual maleducada e díscola. O nivel de educación non só depende dos investimentos económicos, que tamén, senón das actividades humanas, dunha dirección adecuada e dun profesorado dedicado, culto e imaxinativo. Falo, por exemplo do IES de Ponteceso onde reflexionei sobre a Guerra e Paz para un auditorio xa sensibilizado. Fixéronme unha entrevista nunha radio “pirata” que manexa un estudante de 3º de ESO. Obsequiáronme con dúas unidades didácticas sobre a cultura da paz e a convivencia, elaboradas por un amplo sector do profesorado, con fotografías nas que o propio alumnado reproduce escenas de tortura, de mutilación por minas, de violencia de xénero, de éxodo de refuxiadas, acoso escolar, da homofobia. Non aprenden de oídas; implícanse, métense na pel da xente que sofre. Este ensino promete un excelente futuro."

María Xosé Queizán

Xornadas de bibliotecas escolares de Galicia-2009

Os vindeiros 23-24 de outubro, en Santiago de Compostela (Palacio de Congresos), nova cita para as profesoras e profesores que andan a erguer pequenas utopías polo país adiante: as Xornadas de Bibliotecas Escolares de Galicia - 2009. Nesta ocasión o tema central das xornadas será "NOVAS LECTURAS, NOVOS LECTORES". Falar de lectura no contexto educativo, hoxe en día, é falar das "novas formas de ler", os novos ou non tan novos soportes, os cambios sociais e tecnolóxicos que indefectiblemente forzan, tamén, a introducir e asentar cambios metodolóxicos e de enfoque nas prácticas de lectura e escritura nos centros. Daniel Cassany, Glória Durban, Tíscar Lara, Guadalupe Jover, Luis Iza, e representantes de centros de ensino de Galicia que están a desenvolver Proxectos lectores de interese, conforman o programa dunha actividade anual que prevé reunir a 1.200 participantes de toda Galicia, todos eles profesores en activo.

Irase actualizando a información sobre esta actividade aquí

Bibliotecas escolares, necesarias en tempos de crise

Segundo a Asociación de Consumidores de Madrid, CONMADRID, nunha guía de consellos prácticos para unha "volta ao cole" menos ruinosa, "los libros de lectura obligatoria que suelen exigirse en diversas asignaturas, no tenemos la obligación de comprarlos. Los centros educativos cuentan con su propia biblioteca escolar y además, con una biblioteca pública cercana con la que pueden realizar convenios de préstamo colectivo para que no se agoten los ejemplares. En todo caso, bibliotecas municipales y regionales ofrecen la posibilidad de solicitar con antelación la compra de libros que no estén disponibles en su catálogo, todo de forma gratuita."

Vamos, que as bibliotecas escolares existen....

Sobre a lectura

Coñecemos grazas a unha bibliotecaria escolar o traballo de Juan Berrio e este preciosísimo vídeo seu sobre a lectura, entre outras delicadezas. A disfrutar del!!!